Kateqoriya: Tarix

Görünməyən yükün ağırlığı: Robert Enkenin susqun kədəri və mirası
Yazı

Görünməyən yükün ağırlığı: Robert Enkenin susqun kədəri və mirası

Paradiqma Onur Yeşilyurtun “Robert Enke” adlı yazısını təqdim edir. Robert Enke 24 avqust 1977-ci ildə Şərqi Almaniyanın Yena şəhərində anadan olmuşdur. O, idmançı bir ailədə dünyaya göz açmışdı; atası fizioterapevt olmaqla yanaşı yüngül atletika ilə məşğul olur, anası isə həndbol oynayırdı. Belə bir mühitdə böyüyən Enke sakit, utancaq və mükəmməliyyətçi bir xarakterə sahib idi. Futbol...

Antik Romanın küçə ləzzətləri: Qədim dünyanın Fastfud mədəniyyəti
Yazı

Antik Romanın küçə ləzzətləri: Qədim dünyanın Fastfud mədəniyyəti

Müasir dövrün şəhərlərində ayaqüstü qidalanma vərdişlərinin və fastfud sənayesinin yalnız bizim dövrümüzə aid bir fenomen olduğunu düşünmək olduqca geniş yayılmış yanlış fikirdir. Lakin tarixə dərindən nəzər saldıqda, bu mədəniyyətin köklərinin iki min il əvvələ – Antik Roma imperiyasının qızğın küçələrinə qədər uzandığını aydın şəkildə görə bilərik. Qədim romalılar, xüsusən də sıravi vətəndaşlar üçün küçədə isti yemək...

“El Pistolero” – Onur Yeşilyurt
Yazı

“El Pistolero” – Onur Yeşilyurt

Paradiqma Onur Yeşilyurtun “Luis Suarez” haqqında yazısını təqdim edir. Luis Uruqvayın paytaxtı olan Montevideo şəhərinin kasıb məhəllələrinin birində dünyaya göz açmışdır. Evdə yeddi qardaş-bacı olduqları üçün ailənin maddi vəziyyəti heç vaxt kifayət etmirdi. O, hələ kiçik yaşlarında olarkən atası ailəni tərk etdiyinə görə, anası xadimə kimi işləyərək bütün ailə üzvlərini dolandırmağa çalışırdı. Luisin hələ 7-8...

Rəqəmsal dünyada yaxınlıq: Paul Sermonun “Telematic Dreaming” əsəri
Yazı

Rəqəmsal dünyada yaxınlıq: Paul Sermonun “Telematic Dreaming” əsəri

İngilis sənətkar və tədqiqatçı Paul Sermon tərəfindən 1992-ci ildə yaradılmış “Telematic Dreaming”, rəqəmsal sənət və tele-mövcudluq (telepresence) sahəsində inqilabi dönüş nöqtələrindən biri hesab edilir. Bu əsər sadəcə texnoloji bir təcrübə deyil, eyni zamanda insan psixologiyasını və rəqəmsal dövrdə fiziki məsafələrin necə qət edildiyini araşdıran dərin bir vizual essedir. İnstalyasiyanın quruluşu və işləmə prinsipi ilk baxışda...

“Futbolu mən icad etmədim, lakin onu mən gözəlləşdirdim”: Bir “Kral” hekayəsi
Yazı

“Futbolu mən icad etmədim, lakin onu mən gözəlləşdirdim”: Bir “Kral” hekayəsi

Paradiqma Onur Yeşilyurtun “Pele” haqqında yazısını təqdim edir. Edson Arantes du Nasimentu, yəni hamımızın tanıdığı adıyla Pele, 23 oktyabr 1940-cı ildə Braziliyanın kiçik Tres-Korasoyns qəsəbəsində dünyaya göz açmışdı. Kasıb bir ailənin övladı olaraq doğulan Pele uşaqlığını ayaqqabı boyayaraq və qəzet kağızları ilə doldurulmuş corablardan düzəldilən toplarla küçələrdə qaçaraq keçirmişdi. Onun bir gün “futbolun kralı” olacağını,...

Tarixin yeganə məğlubedilməz şahmatçısı – “Şah və Mat!”
Yazı

Tarixin yeganə məğlubedilməz şahmatçısı – “Şah və Mat!”

Paradiqma.az Vüsal Bağırlının “Şahmat oynamağı kimdən öyrəndim?” yazısını təqdim edir. Hitlerçi zabit ədayla ayağını stolun üzərinə uzadıb, əlində cütlədiyi dəri əlcəkləri masaya tulladı: – Siz yalnız peşəkar alman şahmatçılardan təşkil olunmuş rotaya qalib gələcəyiniz halda həbsxanadan qurtula biləcəksiniz. Başqa variant yoxdur. Eynəkli, slavyan görünüşlü ahıl insan isə kresloya yayxanaraq arxayınlıqla cavab verdi: – Mən onları...

30 aprel: Elm ocağından tarixin yaddaşına köçən qara sükut
Yazı

30 aprel: Elm ocağından tarixin yaddaşına köçən qara sükut

Paradiqma.az İbrahim Azizin “ADNA Terror” hadisəsi haqqındakı yazısını təqdim edir. Xatırlayıram, o günlərdə hələ məktəbdə oxuyurdum və bu, ingilis dili dərsi idi. Bakının mərkəzində, Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının ikinci korpusunda dəhşətli saniyələr yaşanırdı. 2009-cu ilin 30 aprel səhəri bütöv bir cəmiyyətin təqvimində qara hərflərlə yazıldı. Ön sırada oturduğum üçün müəllimimin üzündə gördüyüm o ziddiyyətli ifadə...

Öz klinikasında kütləvi qətliam törədən “Ölüm həkimi”
Yazı

Öz klinikasında kütləvi qətliam törədən “Ölüm həkimi”

Paradiqma.az İbrahim Azizin “Ölüm həkimi” adlı yazısını təqdim edir. Həyatımızın ən kövrək, özümüzü ən çarəsiz hiss etdiyimiz anlarında biz, əksər hallarda, ağxalatlı xilaskarlara sığınırıq. Onlara sadəcə bədənimizi deyil, həm də varlığımızı və gələcəyimizi etibar edirik. Bəs bu qeyd-şərtsiz, mütləq etibar, əslində, bizim ən böyük korluğumuzdursa? Haqqında bəhs edəcəyim bu xarizmatik ağsaqqal dünya tarixinə “Ölüm həkimi”...

Misirdə fövqəladə tarixi kəşf: 1600 illik mumiyanın içindən Homerin “İliada” dastanı tapıldı
Yazı

Misirdə fövqəladə tarixi kəşf: 1600 illik mumiyanın içindən Homerin “İliada” dastanı tapıldı

Paradiqma.az xəbər verir ki, Misirin Minya əyalətində yerləşən qədim Oksirinxos nekropolunda arxeologiya dünyasını heyrətə gətirən misilsiz bir kəşfə imza atılmışdır. 2026-cı ilin aprel ayı arxeologiya dünyasında misilsiz bir kəşflə yadda qaldı. Elm aləmində böyük maraqla qarşılanan bu qeyri-adi tapıntı tədqiqatçılar tərəfindən arxeologiya tarixində bir ilk kimi qiymətləndirilir. Bu mühüm tarixi kəşf Barselona Universiteti ilə Qədim Yaxın...

Yaşıl meydanların “Tanrı”sı: Maradonanın amansız ziddiyyətləri
Yazı

Yaşıl meydanların “Tanrı”sı: Maradonanın amansız ziddiyyətləri

Paradiqma.az Onur Yeşilyurtun “Maradona” haqqında yazısını təqdim edir. Villa Fioritodan Doğan Günəş Dieqo Armando Maradonanın hekayəsi Buenos-Ayresin kasıb məhəllələrindən biri olan Villa Fioritoda başlayırdı. Hələ kiçik bir uşaqkən topla qurduğu o qeyri-adi bağ onu “El Pibe de Oro” (Qızıl Uşaq) ləqəbi ilə xatırlanacaq bənzərsiz bir istedada çevirirdi. “Argentinos Xuniors” akademiyasında cücərən bu istedad qısa müddət...