Paradiqma İbrahim Azizin “Türkiyə – Xorvatiya” yazısını təqdim edir.

İnsan yaddaşı qəribə bir mexanizmdir. Bəzən dünən baş verən hadisələri asanlıqla unutduğumuz halda, uşaqlıq illərimizin bəzi anları zehnimizdə ən xırda detallarına qədər, sanki bir rəssam tablosu kimi həkk olunur. 2008-ci ilin iyun ayı mənim üçün sadəcə təqvimin saralmış bir yarpağı deyil, həm də uşaq qəlbimin ən böyük emosional sarsıntılarından birini yaşadığı, ümidlə məyusluğun sərhədlərini eyni gecədə kəşf etdiyi unudulmaz bir zaman kəsiyidir.

O vaxtlar futbol mənim üçün sadəcə iyirmi iki nəfərin bir topun arxasınca qaçdığı sıradan bir oyun deyildi; o, həyəcanın, qəhrəmanlığın və ən əsası, möcüzələrin gerçəkləşə biləcəyi sehrli bir meydan idi. Evdə, o köhnə televizorun qarşısında tək oturmuşdum. Otağın içindəki tək səs televizorun uğultusu və mənim sürətli ürək döyüntülərim idi. Avropa Çempionatı, əslində mənim üçün həyatın özünün kiçik bir simulyasiyası kimi idi. Xüsusilə də Türkiyə millisinin o möhtəşəm yürüşü və Xorvatiya ilə keçirilən dörddəbir final oyunu… O gecə Vyana səmalarında təkcə bir futbol matçı oynamırdı, həm də insan iradəsinin hüdudsuzluğu mənim o kiçik dünyamda sınaqdan keçirilirdi.

Matçın əsas vaxtı az qala bir şahmat partiyasını xatırladırdı. Hər iki tərəf – həm Slaven Biliçin idarə etdiyi, texniki cəhətdən qüsursuz işləyən Xorvatiya maşını, həm də Fatih Terimin rəhbərliyindəki, hər an partlamağa hazır olan vulkanı xatırladan Türkiyə millisi – səhv etməkdən qorxurdu. Xorvatların orta sahədəki üstünlüyü, Luka Modriç kimi gənc istedadların oyunu necə idarə etməsi aşkar görünürdü. Lakin Türkiyə yığmasının içində fərqli bir ruh, fərqli bir mübarizə əzmi var idi. Sanki bu komandanın qanında, məğlubiyyəti qəbul etməyən qəribə bir kod gizlənmişdi.

Dəqiqələr irəlilədikcə hesab açılmır, otaqdakı gərginlik isə hər saniyə artırdı. Tək başıma oturmağın verdiyi o qəribə boşluq hissi, matçın ağırlığı ilə birləşəndə hər şey daha da dramatikləşirdi. Əlavə vaxt da eyni sıxıntı və ehtiyatlılıqla keçirdi. Hər kəs artıq penalti seriyasını gözləyir, taleyin bu qəddar sınağına ruhi cəhətdən hazırlaşmağa çalışırdı. Mən isə televizorun ekranına yapışmışdım, sanki gözlərimi çəksəm, hər şey dəyişəcəkdi.

Və sonra, o uğursuz 119-cu dəqiqə gəlib çatdı. Rüştü Rəçbərin qapıdan çıxışındakı kiçik bir xəta, Modriçin cərimə meydançasına göndərdiyi top və İvan Klasniçin o amansız baş zərbəsi… Top tora toxunduğu an otaqda yaranan o dərin, qulaqbatıran sükutu heç vaxt unutmayacağam. Məktəbli idim və nağılların həmişə xoşbəxt sonluqla bitəcəyinə şübhəsiz inanırdım. Lakin ekranın o biri tərəfində sevinclə bir-birinə qovuşan xorvat futbolçularını, kənarda qollarını havaya qaldırıb qələbəni qeyd edən Biliçi gördükcə, içimdəki bütün ümidlər sanki bir anda külə döndü.

Gözlərim yaşla dolmuşdu, otaq isə sanki daha da qaralmışdı.

(O an qəlbimdə hiss etdiyim o çarəsizlik və ağrı, bir insanın xəyallarının necə anidən məhv ola biləcəyinin ən bariz göstəricisi idi).

Artıq hər şey bitmişdi. Bu qədər mübarizə, bu qədər əziyyət boşa getmişdi. Oyunun bitməsinə cəmi saniyələr qalmışdı. Bu qısa müddətdə nəyisə dəyişmək mümkünsüz, fizika qanunlarına zidd görünürdü.

Amma futbolun öz yazılmamış qanunları var. Hakim son fiti çalmamış oyun bitməz. Hakimin bitiş fitini gözlədiyi o anlarda qapıçı Rüştü irəliyə doğru, bəlkə də həyatının ən mənalı, ən çarəsiz və eyni zamanda ən ümidli ötürməsini etdi. Top səmada uzun bir trayektoriya cızaraq Xorvatiya cərimə meydançasına doğru süzülürdü. Nəfəsimi tutmuşdum. Top yerə endi, qarmaqarışıqlıq yarandı və o an, bəlkə də illər sonra belə türk futbol tarixinin ən ikonik kadrlarından biri kimi xatırlanacaq o zərbə gəldi.

Semih Şentürk!

O sol ayaqla vurulan, bütün məyusluqları, bütün ağrıları parçalayan o möhtəşəm zərbə! Top yenidən torla qovuşdu. Bu, sadəcə bir qol deyildi; bu, diriliş idi. O an otağımızda qopan qışqırığı sözlərlə ifadə etmək qeyri-mümkündür.

Semihin qolundan sonra Xorvatiya komandası fiziki olaraq meydanda olsa da, ruhi baxımdan çoxdan məğlub olmuşdu. Penalti seriyası sadəcə bu psixoloji üstünlüyün rəsmiləşməsi idi. O boyda Modriç, o boyda Rakitiç topun arxasına keçəndə belə onların ayaqlarının necə əsdiyini, gözlərindəki qorxunu hiss etmək olurdu. Arda Turanın, Semihin dəqiq zərbələri inamı daha da artırırdı. Və nəhayət, Rüştünün o həlledici sıçrayışı! Rüştü topu dəf edəndə artıq tarix yazılmışdı. Türkiyə yarımfinalda idi.

İndi, illər keçdikdən və mən böyüdükdən sonra o matça baxanda, onun mənim üçün niyə bu qədər dəyərli olduğunu daha yaxşı dərk edirəm. O oyun sadəcə gözəl bir uşaqlıq xatirəsi deyil. O matç mənə həyatda ən vacib dərslərdən birini öyrədib: məğlubiyyət yalnız sən mübarizəni dayandırdığın an rəsmiləşir. Ən qaranlıq anlarda, hər kəsin səndən üz döndərdiyi və sənə “bitdi” dediyi o dəqiqələrdə belə içindəki o sonuncu ümid qığılcımını qorumalısan.