Müasir incəsənətin ən təxribatçı simalarından biri olan Benksi, bu əsərində izləyicini dərin və narahatedici bir sualla üz-üzə qoyur. Açıq səma altında, əzəmətli binaların fonunda ucalan bu heykəl, ilk baxışdan sıradan bir abidə təəssüratı yaratsa da, detallarına vardıqca insanın daxilində qəribə bir vahimə oyadır. Əsərin əsas təsiri onun hərəkətsiz bir bürünc parçasından çox, cəmiyyətin canlı, lakin donuq bir kadrını əks etdirməsindədir.
Əsərin mərkəzində inamla irəli addımlayan, rəsmi geyimli bir insan fiquru dayanır. Lakin bu qətiyyətli addımın arxasında böyük bir faciə gizlənir: onun gözləri ucaltdığı bayraq tərəfindən tamamilə örtülmüşdür. Qabağını görməyən, lakin əlindəki simvola kor-koranə sadiq qalan bu insanın yürüşü, heykəlin birmənalı olaraq ən narahatedici tərəfidir. O, hara getdiyini bilmir, ancaq getdiyi yoldan da əsla geri dönmür.
Benksi bu sənət nümunəsi ilə sadəcə bir fərdi deyil, bütünlükdə cəmiyyəti və onun inandığı dəyərləri ağır şəkildə hədəfə alır. Sənətkar milliyyətçilik, güc və iqtidar kimi anlayışların insan şüurunu necə iflic etdiyini amansız bir reallıqla ifadə edir. Rəsmi kostyum dövləti, bürokratik gücü və sistemi, bayraq isə kütlələri arxasınca sürükləyən ideologiyanı təmsil edir. Bu, sadəcə bir parça deyil, fərdi düşüncəni boğan, insanı kütlənin şüursuz bir mexanizminə çevirən alətdir. Güc və iqtidar həvəsi insanı elə bir həddə çatdırır ki, o, qaldırdığı bayrağın kölgəsində öz mənliyini itirir.
Məhz burada həmin o dərin fəlsəfi sual ortaya çıxır: biz hər hansısa bir ideyanı müdafiə edərkən onu həqiqətənmi görürük, yoxsa sadəcə olaraq onun rüzgarına qapılıb, arxasınca sovruluruq? Heykəldəki fiqur bayrağı uca tutmaq üçün o qədər böyük səy göstərir ki, bayrağın özü onun görmə qabiliyyətini – yəni həqiqəti dərk etmə bacarığını amansızcasına əlindən alır. Bu, kor itaətin ən çılpaq təsviridir. İnsan inandığı dəyərin ağırlığı altında əzilmir, əksinə, onun yaratdığı qaranlıqda büsbütün kor olur.
Nəticə etibarilə, Benksinin bu heykəli sadəcə vizual bir etiraz deyil, həm də bəşəriyyətə ünvanlanmış sərt bir xəbərdarlıqdır. O, bizə xatırladır ki, gözlərimizi bağlayan inamlar, bizi aydınlığa deyil, yalnız və yalnız qaranlıq bir məchulluğa apara bilər. İşıqlı gələcək naminə qaldırılan hər bayraq, əgər insan zəkasının önünə bir pərdə kimi çəkilirsə, o yürüşün sonu mütləq şəkildə uçurumla nəticələnəcəkdir.
