Paradiqma.az xəbər verir ki, görkəmli siyasi filosof Maykl Sendel nüfuzlu Berggruen mükafatını qəbul edərkən, müasir cəmiyyətlərdəki dərin qütbləşmənin səbəbi kimi meritokratiya (bacarığa əsaslanan sistem) anlayışının işçi sinfinin ləyaqətinə vurduğu zərbəni göstərib.
1996-cı ildə siyasi filosof Maykl Sendel “Demokratiyanın Narazılığı” (Democracy’s Discontent) adlı əsərində qloballaşmanın qeyri-müəyyənliyi aradan qaldıracağını, sərhədləri gücləndirəcəyini, “bizdən olanlar” və “kənar şəxslər” arasındakı fərqləri kəskinləşdirəcəyini proqnozlaşdırmışdı. O, həmçinin “mədəniyyətimizi və ölkəmizi geri almağı”, eləcə də “suverenliyimizi bərpa etməyi” vəd edən bir siyasətin formalaşacağını öncədən görmüşdü.
Bazar ertəsi intellektual və praktiki təsiri qalıcı olan mütəfəkkirlərə təqdim edilən illik Berggruen Fəlsəfə və Mədəniyyət Mükafatını qəbul edən Sendel, o dövrdə bu cür proqnozlarda böyük bir təkəbbürün olduğunu düşündüyünü, lakin icmaların aşınması ilə bağlı haqlı narahatlıqların gözardı edildiyini bildirdi.
Harvard Universitetinin hökumət departamentində Anne T. və Robert M. Bass adına fəxri professor olan Sendel ədalət, demokratiya, bioetika, bazarların mənəvi hüdudları və meritokratiya mövzularında geniş həcmli əsərlər qələmə almışdır. Onun vergitutmadan tutmuş söz azadlığına qədər hər şeyi əhatə edən məşhur “Ədalət” kursunun onlayn versiyası qlobal miqyasda on milyonlarla izləyiciyə çatmışdır.
Mərasim zamanı Xristia Friland və Sendel filosofun karyerasına, eləcə də Qərbi Los-Ancelesdəki məktəb illərinə nəzər saldılar. Hələ yeniyetməlik dövründən qəbul olunmuş fikirlərlə razılaşmayan Sendel, 1971-ci ildə Kaliforniyanın o vaxtkı qubernatoru Ronald Reyqanı öz məktəblərində debata qatılmağa razı sala bilmişdi. Reyqanın Vyetnam müharibəsi və səsvermə hüququ kimi çətin mövzulardakı suallara böyük hörmətlə cavab verdiyini xatırladan filosof həmin anları belə təsvir etdi: “O, bizi öz baxışlarına inandıra bilməsə də, fikirlərimizə ciddi yanaşaraq bizi tərksilah etmişdi; onun bizi dinləməsi mənim üçün unudulmaz bir dərs oldu”.
Onun ən son kitabı olan “Ləyaqətin Tiraniyası” fərdi uğur anlayışlarının cəmiyyəti dərindən qütbləşdirdiyini iddia edir. Sendel bildirib ki, zirvəyə çatanların uğurunu yalnız öz əməklərinin nəticəsi kimi görmələri yanlışdır. O, hər bir uğurda müəllimlərin, ailənin və mühitin rolunu, həmçinin şans amilini etiraf etməyin vacibliyini vurğulayıb.
Sendelin qənaətinə görə, bu yanaşma mövcud siyasi çəkişmələrə bir çarə ola bilər. Elitalar ABŞ vətəndaşlarının böyük əksəriyyətinin ali təhsil almadığını tez-tez unudurlar; halbuki bir çoxları üçün məhz həmin təhsil “layiqli həyatda şərəfli iş” sahibi olmağın yeganə yolu hesab olunur. Filosofun fikrincə, bu vəziyyət qəzəb və incikliyə zəmin yaradır. Belə ki, bir çox zəhmətkeş insanda diplomlu elitaların onlara yuxarıdan aşağı baxdıqları, habelə onların ləyaqətinə və gördükləri işə hörmət etmədikləri hissi formalaşır.
Harvard İncəsənət Muzeylərində keçirilən tədbiri yekunlaşdıran Sendel, gənclərin ictimai debatlarda iştirak etmək istəyindən ruhlandığını söylədi. O, fəlsəfənin göylərdə yox, məhz vətəndaşların bir araya gəlib həyati suallar ətrafında mühakimə yürütdüyü şəhər meydanlarında, gündəlik həyatda olduğunu vurğuladı.
